Geen auteursrechten voor slogan Bavaria

Weet jij van wie de volgende slogans zijn?

I’m lovin it“,  “Ik ben toch niet gek” of “Heerlijk, helder, ….“?

Bij het horen van een slogan weten wij vaak al van wie hij is. Een heel effectief middel dus om over jouw product te communiceren. Bedrijven zijn dol op slogans. Met één korte, krachtige leus brengen zij hun boodschap aan het publiek over. Een boodschap overbrengen in één korte zin, dat vergt creativiteit. Ook als de zin zelf heel eenvoudig is.

Die eenvoud kan effectief zijn, maar in het geval van Bavaria werkte dit tegen haar. De rechter besliste onlangs dat de leus  “Zo. Nu eerst een Bavaria.” niet door auteursrechten beschermd wordt. Wat betekent dat nu? Mag iedereen die zin te pas en te onpas gebruiken?

Slogan “Zo. Nu eerst…”

Bavaria gebruikt haar slagzin al sinds 1985. Zij was dan ook niet bepaald gelukkig toen de zin “Zo. Nu eerst naar de cloud.” op de radio en op internet verscheen. Het internetbedrijf Your Hosting wilde met deze slogan haar clouddiensten aanprijzen. Een procedure volgde. Eerst bij de rechtbank en daarna bij het gerechtshof.

De rechtbank oordeelde dat de zin “Zo. Nu eerst een Bavaria.”  beschermd werd door auteursrechten. Het is een kernachtige en pakkende zin en de rechter vond hem origineel. Met name de woorden “Zo. Nu eerst…” met daarin een duidelijke pauze na het woord “Zo” droeg volgende de rechter bij aan de originaliteit. Nu precies dat gedeelte was overgenomen, maakte Your Hosting inbreuk op de auteursrechten van Bavaria.

Geen auteursrechten

Het gerechtshof kwam tot een heel andere conclusie en vernietigde de uitspraak van de rechtbank. Volgens het gerechtshof is de leus niet meer dan een gewone, gangbare zin. Een gebruikelijke combinatie van woorden waarin geen creativiteit van de auteur te bespeuren valt. Dat oordeel staat dus haaks op de uitspraak van de rechter in eerste aanleg. Zo zie je maar weer hoe subjectief deze beoordeling is. Of je auteursrechten hebt, is lang niet altijd te voorspellen, zeker als het gaat om een slogan. Wel gaf het hof nog wat algemene handreikingen als het gaat om slogans.

Auteursrechten worden toegekend aan een intellectuele creatie. Er moet sprake zijn van creatieve keuzes van de maker. De creativiteit moet zichtbaar zijn in het werk. Banale of triviale elementen worden niet beschermd. De combinatie van gebruikelijke woorden, ook in een korte zin, kan volgens het hof wel voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komen. Meteen daarna merkt het hof echter op dat dat zelden het geval zal zijn. Wil een slogan beschermd worden door auteursrechten, dan moet de auteur via “de keuze, de schikking en de combinatie van de woorden op een oorspronkelijke wijze” uitdrukking geven aan zijn creatieve geest. Een behoorlijk hoge drempel dus en beoordeling waarvan de uitkomst bijna niet is te voorspellen. Duidelijk is wel dat een korte slogan niet snel bescherming zal genieten.

Maar Bavaria had niet op één paard gewed. Zij wierp ook haar merk in in de strijd.

Merkrechten op slogan?

De slogan “Zo. Nu eerst een Bavaria.”  is ook ingeschreven in het merkenregister. Bavaria beriep zich naast auteursrechten ook op deze merkinschrijving. Volgens haar pleegde Your Hosting inbreuk op de merkrechten. Your Hosting zou meeliften op de bekendheid van de slogan en door het gebruik van de woorden “Zo. Nu eerst een…” door Your Hosting zou afbreuk worden gedaan aan de exclusiviteit en/of dat de reputatie van het merk van Bavaria.

Volgens het gerechtshof heeft Bavaria deze stellingen onvoldoende onderbouwd. Het aantonen dat iemand bewust heeft geprofiteerd van jouw bekendheid is niet altijd even makkelijk. Zeker als het om heel andere producten gaat, zoals hier. Het bewijs dat jouw merk inboet aan exclusiviteit of reputatie is al helemaal moeilijk. Het leveren van bewijs dat (aannemelijk is dat) de verkoop van Bavaria minder is geworden of zal worden doordat Your Hosting de slogan ook heeft gebruikt, is een bijna onmogelijke opgave.

Slogan vogelvrij?

Inbreuk kon niet worden vastgesteld. Dat betekent niet dat de slogan ‘vogelvrij’ is en dat iedereen deze nu te pas en te onpas als reclame of als merk mag gebruiken. De merken van Bavaria zijn nog steeds ingeschreven. In andere omstandigheden kan nog steeds sprake zijn van merkinbreuk.

Your Hosting had nog wel betoogd dat de slogan geen geldig merk is, maar het hof vond het niet nodig om deze vraag te beantwoorden. Inbreuk op merkrechten was immers niet aan de orde.

Een slogan kan op zich best een geldig merk zijn, als de leus in staat is om producten te onderscheiden. Het publiek moet de slogan dus kunnen onthouden en herkennen. Bij een heel lange zin zal dat moeilijker zijn dan bij een kortere, krachtige zin. Vaak zal bovendien nodig zijn dat de slogan lang of intensief is gebruikt, waardoor hij is opgeslagen in het geheugen. De slogans die ik in het begin noemde, lijken mij aan dit vereiste te voldoen. En datzelfde geldt wat mij betreft voor de slagzin van Bavaria.

De uitspraak van het hof is voor Bavaria natuurlijk een enorme domper. En daar kwamen ook nog de proceskosten bij van in totaal meer dan 60.000 Euro. De bijna 30.000 die Your Hosting in eerste instantie aan Bavaria had betaald, moest zij bovendien terugbetalen.

Het is nog niet zeker of Bavaria het hier bij laat zitten, of verder procedeert. De uitspraak van het hof is gedaan in een kort gedingprocedure. In dat soort procedures geeft de rechter een voorlopig oordeel op basis van een summiere beoordeling van alle stukken. Wellicht keren de kansen van Bavaria in een bodemprocedure.

 

 

 

 

 

 

Nieuw idee? Registratie is bewijs!

We hebben allemaal wel eens een idee. Zo’n briljante ingeving waarvan je je afvraagt waarom niemand daar nog op is gekomen. Bij mij blijft het bij hersenkronkels, maar gelukkig leiden veel echt goede ideeën tot mooie nieuwe…

Plagiaat of niet?

Als francofiel in hart en nieren en met Parijs als tweede thuishaven werd mijn aandacht getrokken door een uitspraak van de plagiaatcommissie van Buma Stemra. Het bekende liedje Parijs van Kenny B. (“praat Nederlands met me“) zou zijn…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *